Κρεμμύδι και μεταβολική υγεία: Μπορεί να επηρεάσει βάρος, χοληστερίνη και πολυκυστικές;

Ως διαιτολόγος-διατροφολόγος με εξειδίκευση στα αυτοάνοσα και μετεκπαίδευση στη φυτοφαγία, εξετάζω πάντα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και προσπαθώ να ξεχωρίζω τι έχει πραγματική κλινική αξία από το τι απλώς ακούγεται εντυπωσιακό –το ξέρετε καλά όσοι είστε εδώ μαζί μου χρόνια. Αυτή τη φορά είναι μια καλή ευκαιρία να δούμε με ρεαλισμό ένα θέμα που συχνά παρουσιάζεται με υπερβολές και αφορά την πιθανή επίδραση του κρεμμυδιού στο σωματικό βάρος, τη χοληστερίνη και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS). Το κρεμμύδι είναι μια τροφή με αναγνωρισμένη διατροφική αξία και βιοδραστικές ενώσεις, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε υποτιθέμενη «μεταβολική δράση» που του αποδίδεται στηρίζεται απαραίτητα σε ισχυρά ή κλινικά σημαντικά δεδομένα.

Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να δούμε ξεχωριστά τι πραγματικά υποστηρίζεται από τις μελέτες για κάθε έναν από αυτούς τους τομείς και πού σταματά η επιστήμη και αρχίζει η υπερβολή.

Κρεμμύδι και σωματικό βάρος
Υπάρχει η ιδέα ότι ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες αφυδατωμένου κρεμμυδιού θα μπορούσαν να επηρεάσουν το σωματικό λίπος. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη χρησιμοποιήθηκε περίπου 1/8 του κουταλιού του γλυκού την ημέρα (300 mg) κρεμμυδιού σε σκόνη και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ομάδα παρέμβασης έχασε περίπου 0,64 kg σωματικού λίπους, ενώ η ομάδα placebo περίπου 7g. Απεικονιστικά (DEXA και CT) καταγράφηκαν εντυπωσιακές διαφορές προς όφελος του κρεμμυδιού, ακόμη και έως 5 φορές μεγαλύτερη μείωση συνολικού λίπους και πάνω από 30 φορές στο σπλαχνικό λίπος, όμως το κρίσιμο σημείο είναι ότι η διαφορά έναντι placebo δεν ήταν στατιστικά σημαντική, άρα τα ευρήματα δεν τεκμηριώνουν αιτιώδη δράση. Σε νεότερη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν περίπου 9 g (4 κουταλάκια του γλυκού) κρεμμυδιού σε σκόνη ημερησίως, χωρίς καμία διαφορά σε ολικό, υποδόριο ή σπλαχνικό λίπος σε σύγκριση με placebo. Με βάση, λοιπόν, τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν τεκμηριώνεται ότι το κρεμμύδι έχει ουσιαστική επίδραση στην απώλεια βάρους.

PCOS και μεταβολική ρύθμιση
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών PCOS είναι μια μεταβολικά «εύθραυστη« κατάσταση, με συχνή ινσουλινοαντίσταση, γι’ αυτό έχουν δοκιμαστεί διατροφικές παρεμβάσεις όπως το κρεμμύδι. Παρ’ όλα αυτά, σε κλινικές μελέτες με ωμό κόκκινο κρεμμύδι δεν παρατηρήθηκαν διαφορές σε δείκτες ινσουλινοαντίστασης ή φλεγμονής μεταξύ ομάδων υψηλής και χαμηλής κατανάλωσης. Σε επιμέρους δεδομένα, το κρεμμύδι φαίνεται να έχει δράση κυρίως σε συνθήκες μεταβολικής πρόκλησης (π.χ. φορτίο γλυκόζης), όπου έχει φανεί μείωση της μεταγευματικής αιχμής. Σε ελεγχόμενα πρωτόκολλα με περίπου 50 g ζάχαρης, η ταυτόχρονη χορήγηση εκχυλίσματος κρεμμυδιού μείωνε σημαντικά την αύξηση της γλυκόζης, σε βαθμό που σε ορισμένες καμπύλες προσέγγιζε την απόκριση φαρμακευτικής αγωγής. Παρ’ όλα αυτά, αυτό δεν μεταφράστηκε σε κλινικό όφελος σε PCOS, όπου δεν καταγράφηκαν αλλαγές σε ινσουλινοευαισθησία ή δείκτες φλεγμονής.

Χοληστερίνη και καρδιομεταβολικός κίνδυνος
Στη χοληστερίνη, τα δεδομένα είναι πιο «σταθερά» αλλά και πάλι περιορισμένα. Η κατανάλωση ωμού κόκκινου κρεμμυδιού έχει συσχετιστεί με μείωση της LDL περίπου 5 mg/dL, χωρίς όμως στατιστικά σημαντική διαφορά έναντι ομάδων χαμηλότερης κατανάλωσης. Σε παλαιότερο οξύ διατροφικό πείραμα, η κατανάλωση περίπου 100 g βουτύρου αύξησε την LDL κατά περίπου 30 mg/dL μέσα σε λίγες ώρες, ενώ η ταυτόχρονη πρόσληψη περίπου 50 g ωμού ή βραστού κρεμμυδιού περιόρισε την αύξηση σε περίπου 3–9 mg/dL. Ωστόσο, πρόκειται για βραχυπρόθεσμη μεταγευματική απόκριση και όχι για μακροχρόνια επίδραση στο λιπιδαιμικό προφίλ, κάτι που δεν αλλάζει το βασικό συμπέρασμα ότι ο συνολικός τρόπος διατροφής είναι ο καθοριστικός παράγοντας για τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

Συνολικά, λοιπόν, το κρεμμύδι είναι μια θρεπτική τροφή με βιοδραστικές ενώσεις, που μπορεί να ενταχθεί άνετα σε ένα φυτοφαγικό και αντιφλεγμονώδες διατροφικό πρότυπο, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί ως θεραπευτικός παράγοντας για το βάρος ή το PCOS. Οι όποιες επιδράσεις στη χοληστερίνη είναι μικρές και δεν επαρκούν από μόνες τους για κλινική παρέμβαση. Με απλά λόγια, το κρατάμε στη διατροφή για τη συνολική του αξία και όχι γιατί μπορεί να αντικαταστήσει βασικές στρατηγικές υγείας και διατροφής.

Πηγές
https://nutritionfacts.org/blog/can-onions-help-with-weight-loss-cholesterol-and-pcos/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31368861/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31905615/
https://www.cochranelibrary.com/central/doi/10.1002/central/CN-01644409/full
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6393443/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/336527/
https://www.cochranelibrary.com/central/doi/10.1002/central/CN-01460996/full
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24612081/