Πώς να προλάβετε την καρδιοπάθεια πριν καν ξεκινήσει

Μπορεί οι περισσότεροι άνθρωποι να εναποθέτουν όλες τους τις ελπίδες στα φάρμακα για την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την καρδιά (κι όχι μόνο), ωστόσο σε μελέτες παρατήρησης φαίνεται ότι οι υγιεινές επιλογές τρόπου ζωής μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής κατά 90%, ενώ τα φάρμακα μόνο κατά 20–30%. Κι αυτό είναι που υποστηρίζω κι εγώ ως διαιτολόγος-διατροφολόγος με εξειδίκευση στα αυτοάνοσα και παθήσεις του ανοσοποιητικού και μετεκπαίδευση στη φυτοφαγία και χαίρομαι που βλέπω πολλούς από εσάς να αλλάζετε την καθημερινότητά σας και την υγεία σας, με τέτοιου είδους αλλαγές.

Στη συνηθισμένη δυτικού τύπου διατροφή, η αθηροσκλήρωση -η σκλήρυνση των αρτηριών, η κυριότερη αιτία θανάτου ανδρών και γυναικών- ξεκινά ήδη στην εφηβεία. Ερευνητές συνέλεξαν περίπου 3.000 δείγματα στεφανιαίων αρτηριών και αορτών (η αορτή είναι η κύρια αρτηρία του σώματος) από θύματα ατυχημάτων, ανθρωποκτονιών και αυτοκτονιών ηλικίας 15 έως 34 ετών και διαπίστωσαν ότι οι λιπώδεις λωρίδες στις αρτηρίες ξεκινούν ήδη στην εφηβεία, εξελίσσονται σε αθηρωματικές πλάκες στα 20 και επιδεινώνονται στα 30, για να γίνουν τελικά επικίνδυνες. Στην καρδιά, η αθηροσκλήρωση μπορεί να προκαλέσει καρδιακή προσβολή, ενώ στον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικό.

Πόσο συχνό είναι αυτό;
Όλοι οι έφηβοι που εξετάστηκαν (100%) είχαν ήδη λιπώδεις λωρίδες στις αρτηρίες τους. Στις αρχές της δεκαετίας των 30, οι περισσότερες λωρίδες είχαν εξελιχθεί σε αθηρωματικές πλάκες που προεξείχαν μέσα στις αρτηρίες. Από τα 15 έως τα 19, οι λωρίδες υπήρχαν στην αορτή, αλλά χωρίς πλάκες. Οι πλάκες εμφανίζονταν στην κοιλιακή αορτή από τα πρώτα 20 χρόνια της ζωής και χειροτέρευαν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20, με τις λιπώδεις λωρίδες να διατρέχουν πλέον ολόκληρη την αρτηρία. Στις αρχές της δεκαετίας των 30, οι αρτηρίες είχαν σημαντική βλάβη. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε και στις στεφανιαίες αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά: λιπώδεις λωρίδες στην εφηβεία, πρώιμες πλάκες στις αρχές των 20 και στις αρχές των 30 οι περισσότερες είχαν ήδη πλάκες.

Γιατί δεν πρέπει να περιμένουμε τα συμπτώματα;
Η αθηροσκλήρωση ξεκινά νωρίς, γι’ αυτό δεν πρέπει να περιμένουμε να εμφανιστεί καρδιακή νόσος για να την αντιμετωπίσουμε. Όπως σε περίπτωση καρκινικού όγκου, δεν περιμένουμε να μεγαλώσει για να τον θεραπεύσουμε και όταν υπάρχει διαβήτης, δεν περιμένουμε να χάσουμε την όρασή μας για να κάνουμε κάτι, έτσι δεν πρέπει και στα θέματα καρδιάς να είμαστε ελαστικοί, τη στιγμή μάλιστα που αποτελούν νούμερο 1 αιτία θανάτου.

Η αντιμετώπιση της αθηροσκλήρωσης σημαίνει μείωση της LDL χοληστερόλης μέσω διατροφής χαμηλής σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη, περιορίζοντας κορεσμένα λιπαρά από κρέας, γαλακτοκομικά και πρόχειρο φαγητό. Αν θέλουμε να σταματήσουμε την επιδημία, πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας από τη βρεφική ή την παιδική ηλικία. Μια τέτοια αλλαγή απαιτεί σοβαρή αφοσίωση, αλλά επειδή η αθηροσκλήρωση είναι η κυριότερη αιτία θανάτου, πρέπει να το δούμε πιο σοβαρά, ως γονείς και φροντιστές των παιδιών. Στην περίπτωση του καπνίσματος, τα καταφέραμε: μειώθηκαν τα ποσοστά καπνιστών και οι θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα.

Μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή είναι ασφαλής σε όλες τις ηλικίες και έχει δείξει σημαντικά ευρήματα όσον αφορά τη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Η Academy of Nutrition and Dietetics, η μεγαλύτερη και παλαιότερη ένωση διατροφολόγων στον κόσμο, αναφέρει ότι ακόμη και αυστηρά φυτικές διατροφές είναι κατάλληλες για όλα τα στάδια της ζωής, από την εγκυμοσύνη. Ακόμη, όμως, κι αν η φυτοφαγία σας φαίνεται δύσκολο μονοπάτι, μπορείτε να φροντίσετε να αυξήσετε τις φυτικές, μη επεξεργασμένες τροφές στη διατροφή σας, φέρνοντας μια ισορροπία που θα σας το ανταποδώσει.

Τι δείχνουν τα γονίδια
Υπάρχει μια γενετική μετάλλαξη στο γονίδιο PCSK9, που περίπου 1 στους 50 ανθρώπους παρουσιάζει 40% χαμηλότερη LDL χοληστερόλη σε όλη τη ζωή τους. Αυτοί είχαν 88% χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, παρά την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου (υψηλή πίεση, υπερβολικό βάρος, κάπνισμα, διαβήτης). Η ίδια μείωση LDL μέσω φαρμάκων αργότερα στη ζωή, ωστόσο, μειώνει τον κίνδυνο μόνο κατά 20–30%. Η πιθανότερη εξήγηση; η διάρκεια. Το πόσο χαμηλά είναι τα επίπεδα LDL μετράει λιγότερο από το πόσο καιρό παραμένουν χαμηλά.

Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι οι υγιεινές και ισορροπημένες επιλογές ζωής από νωρίς μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής κατά 90%, ενώ φάρμακα που ξεκινούν αργότερα τον μειώνουν μόνο κατά 20–30%. Αν ξεκινήσετε φάρμακα αργότερα, ίσως χρειαστεί να φτάσετε την LDL κάτω από 70 mg/dL για να σταματήσετε την αθηροσκλήρωση. Αν ξεκινήσετε νωρίς, μπορεί να αρκεί η LDL γύρω στα 100 mg/dL. Για σοβαρή καρδιοπάθεια μετά από καρδιακή προσβολή, ίσως χρειαστεί LDL γύρω στα 30 mg/dL για να σταματήσουν νέες πλάκες και να σταθεροποιηθούν οι υπάρχουσες. Εξυπακούεται ότι οι στόχοι αυτοί είναι ενδεικτικοί και πρέπει να καθορίζονται εξατομικευμένα από γιατρό.

Πηγές
https://nutritionfacts.org/blog/how-to-beat-heart-disease-before-it-starts/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16556829/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9860371/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10052443/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18678783/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16556829/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18678783/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16554528/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24814489/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29800598/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15172426/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28847597/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26298740/