Πουλερικά και ουρολοιμώξεις: Πώς συνδέονται

Οι ουρολοιμώξεις (UTIs) αποτελούν μία από τις πιο συχνές μορφές βακτηριακής λοίμωξης, επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Ως κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος με εξειδίκευση στα αυτοάνοσα και μετεκπαίδευση στη φυτοφαγία, έχω συναντήσει πολλές φορές περιστατικά με επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις κι έχω παρατηρήσει ότι πολλά από τα «τυχαία» κρούσματα έχουν κοινά σημεία στη διατροφή τους. Αν και οι παράγοντες όπως η ανατομία του ουροποιητικού, η σεξουαλική δραστηριότητα ή η χρήση καθετήρων είναι γνωστοί, συχνά ξεχνάμε ότι και το φαγητό μπορεί να παίξει ρόλο – ιδιαίτερα, η κατανάλωση κρέατος που φέρει βακτήρια και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης λοίμωξης. Αν και το θέμα είναι γνωστό κι έχω ξαναγράψει για αυτό –έχω μάλιστα γράψει άρθρο και παλιότερα για αυτό έρχεται και νέα έρευνα να επιβεβαιώσει αυτά που ήδη ξέρουμε για την κατανάλωση πουλερικών.

Νέα μελέτη φωτίζει ξανά τον ένοχο
Μία μεγάλη μελέτη από τη Νότια Καλιφόρνια που δημοσιεύτηκε στο Clinical Microbiology συνέκρινε δείγματα του βακτηρίου Escherichia coli (E. coli), που είναι η κύρια αιτία ουρολοιμώξεων, από δύο πηγές: 23.483 ασθενείς με UTI και 12.616 δείγματα από ωμό κρέας – κοτόπουλο, γαλοπούλα, χοιρινό και βοδινό – που συλλέχθηκαν από παντοπωλεία. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: περίπου το 18% των ουρολοιμώξεων μπορούσαν να συνδεθούν άμεσα με βακτήρια που προέρχονται από ζωικά προϊόντα, με τα πουλερικά να αποτελούν την κύρια πηγή.

Η σημασία αυτού του ποσοστού είναι διπλή. Από τη μία, δείχνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό των λοιμώξεων που θεωρούνται «τυχαίες» ή «συνηθισμένες» μπορεί να προέρχεται από τη διατροφή. Από την άλλη, υπογραμμίζει τον ρόλο των τρόπων παραγωγής, επεξεργασίας και διανομής του κρέατος, καθώς τα βακτήρια μπορούν να μεταδοθούν από τη φάρμα μέχρι το πιάτο. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα πουλερικά φαίνεται να φέρουν τα περισσότερα επικίνδυνα στελέχη E. coli, γεγονός που σχετίζεται πιθανώς με τις βιομηχανικές μεθόδους εκτροφής, όπου η υψηλή πυκνότητα ζώων και η χρήση αντιβιοτικών ευνοούν την ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης αφορά την κοινωνική διάσταση της λοίμωξης. Οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές υψηλής φτώχειας φαίνεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από ουρολοιμώξεις που προέρχονται από κρέας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό συνδέεται με παράγοντες όπως η περιορισμένη πρόσβαση σε φρέσκα τρόφιμα υψηλής ποιότητας, η χρήση φθηνότερων ή κατώτερης ποιότητας κρεάτων, καθώς και η έλλειψη επαρκούς εκπαίδευσης γύρω από θέματα υγιεινής τροφίμων.

O μηχανισμός της μετάδοσης είναι σχετικά απλός: τα βακτήρια από το κρέας μπορούν να επιβιώσουν στο περιβάλλον της κουζίνας ή να μολύνουν το φαγητό αν δεν μαγειρευτεί σωστά. Μόλις εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό, μπορούν να φτάσουν στο ουροποιητικό σύστημα και να προκαλέσουν λοίμωξη. Σημαντικό είναι ότι αυτά τα βακτήρια μπορεί να είναι ανθεκτικά σε αντιβιοτικά, γεγονός που περιπλέκει τη θεραπεία και αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής.

Η έρευνα αυτή ανοίγει νέους δρόμους για την πρόληψη των ουρολοιμώξεων. Εκτός από τα κλασικά μέτρα, όπως η σωστή υγιεινή και η τακτική ούρηση, η διατροφική προφύλαξη αποκτά σημασία. Ορισμένες πρακτικές που συνιστούν οι ειδικοί περιλαμβάνουν: μαγείρεμα του κρέατος σε κατάλληλες θερμοκρασίες, αποφυγή επαφής ωμού και μαγειρεμένου κρέατος στην κουζίνα, προτίμηση προϊόντων από παραγωγούς που χρησιμοποιούν περιορισμένα αντιβιοτικά ή εφαρμόζουν καλές πρακτικές εκτροφής ή και ολοκληρωτική αποφυγή του.

Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα γύρω από την κοινή χρήση αντιβιοτικών στη βιομηχανία τροφίμων, την ανθεκτικότητα των βακτηρίων και τον αντίκτυπο στην ανθρώπινη υγεία. Η σύνδεση μεταξύ διατροφής και λοιμώξεων δεν είναι καινούργια, αλλά η άμεση σύνδεση του κρέατος με τις ουρολοιμώξεις δίνει ένα νέο πλαίσιο για δημόσια υγεία και προσωπική φροντίδα.

Συνολικά, η μελέτη από τη Νότια Καλιφόρνια αναδεικνύει ένα παράγοντα που συχνά παραβλέπεται: η καθημερινή μας διατροφή μπορεί να επηρεάζει την πιθανότητα να προσβληθούμε από βακτηριακές λοιμώξεις. Η κατανάλωση πουλερικών και άλλων κρεάτων δεν σημαίνει ότι κάποιος θα νοσήσει, αλλά η προσοχή στην προέλευση, στην ποιότητα και στον τρόπο μαγειρέματος μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο. Η γνώση αυτή προσφέρει στον καθένα την ευκαιρία να λάβει απλά αλλά αποτελεσματικά μέτρα προστασίας, συνδέοντας τη διατροφή με την υγεία με τρόπο πιο άμεσο και πρακτικό από ποτέ.

Πηγές

https://www.pcrm.org/news/health-nutrition/poultry-major-source-urinary-tract-infection
https://journals.asm.org/doi/10.1128/mbio.01428-25