Νέα έρευνα για το βούτυρο δείχνει ότι δεν είναι καθόλου αθώο

Μια νέα μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ ρίχνει φως στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του βουτύρου και των φυτικών ελαίων στην υγεία και τη μακροζωία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το βούτυρο δεν είναι η «αθώα» λιπαρή ουσία που πολλοί πιστεύουν και προωθούν, ενώ τα φυτικά έλαια, όπως το ελαιόλαδο, το σογιέλαιο και το κανόλα, φαίνεται να προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Σε μια εποχή, μάλιστα, που στις ΗΠΑ, η πρωτοβουλία MAHA (Make America Healthy Again) βγάζει νέες οδηγίες που ναι μεν δίνουν έμφαση στη μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και των προστιθέμενων σακχάρων, αλλά ταυτόχρονα πραγματοποιούν επιθετική προώθηση της υψηλής πρόσληψης κορεσμένων λιπαρών —όπως το ζωικό λίπος και το βούτυρο— χωρίς ισχυρά δεδομένα από αξιολογημένες επιστημονικές μελέτες, είναι μια καλή στιγμή να εξετάσουμε τα επιστημονικά στοιχεία για να έχουμε καθαρή εικόνα. Κάτι που πάντα πρεσβεύω ως διαιτολόγος-διατροφολόγος με εξειδίκευση στα αυτοάνοσα και τη φλεγμονή και μετεκπαίδευση στη φυτοφαγία –γιατί χωρίς στοιχεία η συζήτηση γίνεται ιδεολογική και όχι επιστημονική. Οι διατροφικές οδηγίες πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα που δείχνουν πραγματικά οφέλη ή κινδύνους, όχι σε μόδες ή πολιτικές ατζέντες.

Το πλαίσιο της μελέτης
Η μελέτη παρακολούθησε 221.054 ενήλικες από τρεις μεγάλες αμερικανικές κοορτές – τη Nurses’ Health Study, τη Nurses’ Health Study II και τη Health Professionals Follow-up Study – για έως και 33 χρόνια. Οι συμμετέχοντες στην αρχή της μελέτης δεν είχαν καρκίνο, καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη ή νευροεκφυλιστική νόσο. Η διατροφή τους αξιολογούνταν κάθε 4 χρόνια με αναλυτικά ερωτηματολόγια, εστιάζοντας στην κατανάλωση βουτύρου και φυτικών ελαίων (ελαιόλαδο, σογιέλαιο, κανόλα, καλαμποκέλαιο, καρθαμέλαιο).

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης καταγράφηκαν 50.932 θάνατοι, εκ των οποίων 12.241 από καρκίνο και 11.240 από καρδιαγγειακή νόσο. Η ανάλυση των στοιχείων έδειξε σαφή μοτίβα:

• Βούτυρο: Η υψηλότερη κατανάλωση σχετιζόταν με 15% αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας συνολικά και 12% αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν λιγότερο.
• Φυτικά έλαια: Η υψηλότερη κατανάλωση σχετιζόταν με 16% μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας συνολικά, ενώ κάθε αύξηση 10 γρ/ημέρα συνδέθηκε με 11% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο και 6% από καρδιαγγειακή νόσο. Ιδιαίτερα το ελαιόλαδο, το σογιέλαιο και το κανόλα έδειξαν ισχυρή προστατευτική δράση.
• Αντικατάσταση βουτύρου με φυτικά έλαια: Αν κάποιος αντικαθιστούσε 10 γρ/ημέρα βούτυρο με αντίστοιχη ποσότητα φυτικών ελαίων, ο εκτιμώμενος μειωμένος κίνδυνος ήταν 17% για τη συνολική θνησιμότητα και 17% για τη θνησιμότητα από καρκίνο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι η αντικατάσταση του βουτύρου με φυτικά έλαια μπορεί να είναι μια απλή αλλά ισχυρή παρέμβαση για την πρόληψη πρόωρων θανάτων. Δεν πρόκειται μόνο για θέμα καρδιαγγειακής υγείας: η μελέτη δείχνει ότι η επιλογή λιπαρών επηρεάζει συνολικά τη μακροζωία, με σημαντικά αποτελέσματα και στον καρκίνο.

Συνολικά, το βούτυρο φαίνεται να μην είναι «αθώο», ενώ τα φυτικά έλαια -ιδιαίτερα ελαιόλαδο, σογιέλαιο και κανόλα- προσφέρουν απτά οφέλη. Η έρευνα, λοιπόν, ενισχύει τη συμβουλή των διατροφολόγων να προτιμούμε φυτικά έλαια αντί για ζωικά λιπαρά στο καθημερινό μας πιάτο. Παράλληλα, θέτει υπό αμφισβήτηση τις νέες οδηγίες της πρωτοβουλίας MAHA, που προωθούν την υψηλή κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών χωρίς ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η μακροπρόθεσμη υγεία δεν υποστηρίζεται από γενικευμένες προτροπές υπέρ του βουτύρου, αλλά από την έξυπνη επιλογή λιπαρών -δηλαδή φυτικά έλαια με προστατευτική δράση- που συνδυάζουν καρδιοπροστασία, μειωμένο κίνδυνο καρκίνου και μεγαλύτερη μακροζωία.

Πηγές

https://www.pcrm.org/news/health-nutrition/butter-associated-increased-risk-death-all-causes

https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/article-abstract/2831265